أبو القاسم عبد الله بن علي الكاشاني ( القاشاني )

44

عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى )

تصرّف روزگار و تغيّر احوال و كثرت و قلّت دولت و ذلّت و رغبت بايع و مشترى مىگردد . امّا به‌نسبت با روزگار ما و اردو و محروسهء تبريز كه دار الملك ايران است قيمت عدل كنيم بين الطّرفين افراط و تفريط ، از بدايت ادون تا نهايت غايت اعلا . و قيمت يك تسوى ياقوت دون از يك دينار مىرود تا غايت نهايت نيكوئى ده دينار ، و قيمت نيم دانگ از يك دينار مىرود تا پنجاه دينار ، و قيمت دانگى از ده دينار تا صد دينار ، و قيمت دو دانگ از ده دينار تا پانصد دينار ، و قيمت نيم دينار از بيست دينار تا هشتصد دينار ، و قيمت چهار دانگ از پنجاه دينار تا هزار و دويست دينار ، و قيمت پنج دانگ از صد تا هزار و پانصد دينار ، و قيمت يك مثقال از صد دينار تا دو هزار و پانصد دينار رايج . امّا بايد كه بهرمانى يا رمّانى به طراوت آبدار بود ، و آن را پشتى نيكو باشد ، و سرخى او چنان به طراوت بود كه گوئيا قطرهء خون باشد كى بر روى صفحهء نقرهء پاك افتاده باشد . و ياقوت ممسوح كمتر كنند كه دريغ دارند سودن او . امّا اگر ممسوح باشد بها دوباره شود ، و قيمت دو مثقال تا ده هزار دينار ارزد . و بعد ازين بها از ترتيب برون افتد و معيّن نباشد و تعلّق به ارادت و رغبت بايع و مشترى دارد و قيمت آن مفوّض به راى و اختيار مقوّمان وقت ، با آنك يك مثقال نادر افتد .